Artrose is de meest voorkomende gewrichtsaandoening in Nederland. Hoewel voeding artrose niet kan genezen, kan het wel degelijk invloed hebben op het verloop van klachten. Wat je eet, bepaalt namelijk mede hoe je lichaam met ontstekingen omgaat, hoeveel je weegt en hoe fit je je voelt.
Artrose is een chronische aandoening van de gewrichten, waarbij het kraakbeen dat de uiteinden van de botten bedekt langzaam in kwaliteit achteruitgaat. Dit zorgt ervoor dat de botten dichter bij elkaar komen en het bewegen pijnlijker en stijver wordt. Artrose komt vooral voor in de heupen en knieën, handen en wervelkolom, maar kan in principe elk gewricht aantasten.
Naast erfelijke aanleg en leeftijd spelen ook leefstijlfactoren een belangrijke rol. Overgewicht is een van de grootste risicofactoren, omdat extra lichaamsgewicht de gewrichten voortdurend zwaarder belast. Bovendien kan overtollig vetweefsel ontstekingsstoffen aanmaken die de klachten verergeren. Ook chronische laaggradige ontsteking in het lichaam – vaak beïnvloed door voeding – draagt bij aan meer pijn en stijfheid.
Chronische laaggradige ontsteking, ook bekend als stille ontsteking, is een langdurige, milde vorm van ontstekingsactiviteit in het lichaam die geen duidelijke symptomen zoals koorts, zwelling of pijn veroorzaakt. Deze sluimerende ontsteking kan leiden tot aanzienlijke schade en is een risicofactor voor diverse chronische aandoeningen, waaronder artrose. Een ongezonde levensstijl, waaronder een dieet met veel suiker en bewerkte voedingsmiddelen, te weinig beweging, stress en slaaptekort, kan bijdragen aan het ontstaan en in stand houden van deze ontstekingen.
Er is best veel onderzoek gedaan naar voeding en artrose, maar de harde wetenschappelijke bewijzen zijn vaak beperkt tot verbanden en niet altijd tot genezing. Toch zijn er duidelijke aanwijzingen dat sommige voedingsmiddelen en voedingsstoffen gunstig werken op ontstekingen, pijn of gewrichtsfunctie bij artrose.
Dit zijn de belangrijkste (met wetenschappelijke onderbouwing):
Het meeste bewijs is er voor omega-3 vetzuren, antioxidantenrijke groenten en fruit, en het Mediterrane voedingspatroon als geheel. Kruiden zoals kurkuma en gember hebben ook potentie, maar het bewijs is nog kleinschalig.
✅ Eet veel groenten en fruit
Rijk aan antioxidanten (vitamine C, E en bètacaroteen) die ontstekingsreacties kunnen remmen. Denk aan paprika, citrusfruit, bessen en groene bladgroenten.
✅ Kies voor omega-3 vetzuren
Vette vis (zalm, haring, makreel), walnoten en lijnzaadolie kunnen ontstekingsprocessen dempen.
✅ Kies volkorenproducten en peulvruchten
Deze leveren vezels en zorgen voor een stabiele bloedsuikerspiegel, wat indirect ontstekingen kan verminderen.
✅ Gebruik gezonde vetten
Olijfolie en notenolie zijn betere keuzes dan boter of harde margarines.
✅ Zorg voor voldoende vitamine D en calcium
Belangrijk voor botten en spieren. Vitamine D krijg je via zonlicht, maar vind je ook in vette vis en verrijkte producten. Calcium zit onder andere in zuivel, groene groenten en amandelen.
❌ Te veel suiker en bewerkte producten
Koek, snoep, frisdrank en fastfood werken ontstekingsbevorderend en dragen bij aan gewichtstoename.
❌ Rood en bewerkt vlees
Dit kan ontstekingen versterken en is vaak vet- en zoutrijk. Kies liever voor kip, vis of plantaardige eiwitbronnen.
❌ Overmatig alcoholgebruik
Alcohol kan ontstekingen verergeren en maakt het lastiger een gezond gewicht te behouden.
❌ Te veel zout
Zout houdt vocht vast en kan de bloeddruk verhogen, wat het hart en de gewrichten extra belast.
Voeding is geen medicijn tegen artrose, maar het kan wel een krachtig hulpmiddel zijn om de klachten te verminderen en de gewrichten te ontlasten. Door te kiezen voor ontstekingsremmende, voedzame producten en ongezonde verleidingen te beperken, kun je zelf invloed uitoefenen op je gezondheid en kwaliteit van leven.
Lezen: hoe wij als kliniek óók bewuste keuzes rond voeding maken